In Hardenberg hebben ze de conclusie getrokken: uit onderzoek blijkt dat pubers pas veel later in de dag actief worden en ‘s ochtends slecht presteren. Veel tieners lijden aan een permanent slaaptekort. Hun bioritme sluit niet aan bij het schoolrooster. Dus gaat het lesschema van de Nieuwe Veste op de schop. De school verwacht dat leerlingen daardoor betere cijfers gaan halen.

Schermafbeelding 2014-12-29 om 13.54.43

Vanaf september beginnen bovenbouwleerlingen om negen uur, in plaats van om tien over 8. Eerste en tweedeklassers starten om half 9. Pas na half 11 moeten ze echt opletten en proefwerken vinden alleen nog ‘s middags plaats. Want in de ochtend halen leerlingen slechtere cijfers, aldus locatiedirecteur Tom Versteeg.

Later op de dag betere scores
Twee leerlingen van de scholengemeenschap trokken die conclusie vorig jaar in hun – prijswinnende – profielwerkstuk. Amy Pieper (19) en Anne Siersema (18) onderzochten de slaapritmes en schoolresultaten van ruim 700 medeleerlingen onder begeleiding van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG). Leerlingen met een relatief ‘vroege’ biologische klok haalden ‘s ochtends betere resultaten (bijna een half punt meer) vergeleken met hun klasgenoten die een ‘latere’ innerlijke klok hebben. Bovendien maakte iedereen toetsen later op de dag een stuk beter.

Het profielwerkstuk bracht de schoolleiding ertoe meer rekening te gaan houden met het bioritme van pubers, zegt Versteeg. Amerikaanse en Britse onderzoekers trokken eerder soortgelijke conclusies, zegt onderzoeker Thomas Kantermann van de RUG, die het onderzoek van de leerlingen begeleidde en de pilots in Hardenberg volgt.

Op tijd naar bed
Zet een half uurtje extra slaap wel zoden aan de dijk? Jazeker, zegt Kantermann: “Hoe langer tieners ‘s ochtends kunnen slapen, hoe beter dat is voor hun gezondheid. Veertien-plussers zou je niet voor 9 uur ‘s ochtends moeten laten beginnen. 10 uur zou nog beter zijn.” (zie kader).

Moeten pubers niet gewoon vroeger naar bed? “Dat helpt niet of nauwelijks”, zegt Kantermann. “Voor veel tieners voelt het om 9.00 uur ‘s ochtends alsof het midden in de nacht is. Zij zitten op school permanent in de nachtdienst. Een kwestie van biologie, niet van luiheid.”

Grote bedreiging
Afgelopen augustus noemde de American Academy of Pediatrics chronisch slaaptekort onder tieners een van de grootste bedreigingen voor de volksgezondheid. De organisatie riep scholen op niet vóór half 9 ‘s ochtends te beginnen. Liefst later.

De leerlingen van de Nieuwe Veste beginnen in het nieuwe onderwijsmodel straks met twee lesuren waarin ze huiswerkopdrachten of werkstukken kunnen maken. Vanaf half 11 – als de scholieren bij hun positieven zijn – volgen instructielessen.

De school heeft al twee testweken achter de rug en gaat vanaf april volop proefdraaien. Uit het profielwerkstuk bleek dinsdag de slechtste dag voor toetsen. “Juist dan namen wij altijd inhaaltoetsen af! Die hebben we dus verplaatst naar donderdagmiddag; dat is het beste moment.” Leraren proberen nu al zoveel mogelijk ‘s middags te toetsen, zegt Versteeg.

Brits experiment: om 10 uur beginnen
Honderd Britse scholen voor voortgezet onderwijs beginnen volgend schooljaar pas om 10 uur ‘s morgens met hun lessen. Ze doen mee aan een vierjarig experiment van de Universiteit van Oxford.

Voor de Nieuwe Veste in Hardenberg is dat voorlopig nog toekomstmuziek. De school wilde in eerste instantie om 9.30 uur gaan beginnen, maar dat stuitte in de testweek op verzet van ouders, zegt locatiedirecteur Tom Versteeg.

“Later beginnen betekent ook dat leerlingen langer naar school moeten. Veel van onze leerlingen komen uit de regio en fietsen soms wel een uur naar school. Wanneer zij pas om half 5 vrij zijn, moeten ze in het donker naar huis fietsen en komen sommigen te laat bij hun sportclub.”

Ouders vinden het bovendien wel fijn wanneer hun (tiener)kinderen op dezelfde tijden van huis zijn als zij op kantoor zitten, aldus Versteeg.

Bron: Trouw