Hoe kom je heelhuids het nieuwe schooljaar door? Ik lijk wel de laatste persoon om een zinnig antwoord te geven op die vraag. Terwijl mijn leerlingen met lijmpotjes voetbalden verzoop ik in een eindeloze administratie-brei; binnen anderhalf jaar hield ik het onderwijs voor gezien. Maar sindsdien heb ik honderden leraren gesproken over de vraag hoe zij wél het hoofd boven water houden. Hun verhalen deelde ik onlangs tijdens een training bij Ahocdocent.

Kom voor jezelf op, drukte ik de docenten op het hart. Houd je door al groepsplannen geen tijd meer over voor je lessen: trek aan de bel! Ik ken een lerares die haar directeur er zo van overtuigde dat er écht iets moest veranderen. Alle leerlingen werden een hele week naar huis gestuurd, waarna de meesters en juffen zich in alle rust konden stortten op hun papierwerk. ‘Daarna begon de voorjaarsvakantie’, vertelde de juf, ‘waar ik voor het eerst met een lege tas van heb genoten.’

Voor jezelf opkomen is ook in talloze andere situaties belangrijk. Bijvoorbeeld als de ouders van je leerlingen wel heel erg mondig zijn. Een docente geschiedenis op Texel wordt dagelijks bij de supermarkt aangesproken door vaders of moeders. ‘Die willen dan weten waarom hun dochter een onvoldoende of strafwerk heeft gekregen. Daar ga ik op straat dus niet over discussiëren. Dan zeg ik: “Bel of mail me straks even, dan maken we een afspraak”.’

‘Het werk is nooit af’, vertellen veel leraren. Maar je moet nog langer mee dan vandaag. Laat dat leerlingvolgsysteem daarom ook eens voor gezien en zeg: Morgen weer een dag. Lastpakken werden vroeger nog weleens in het kolenhok opgesloten. Nu is ‘consequent’ zijn het toverwoord om orde te houden. Mijn oud-collega Karin liep gerust twintig keer opnieuw de trap met de kinderen af – net zo lang tot ze stil waren.

Veel (orde)problemen voorkom je als je een goede band met je leerlingen hebt. Die creëer je onder meer door je kwetsbaar op te stellen. Docent Nederlands Ans Geleijns vertelde me: Toen ik na 25 jaar huwelijk ging scheiden, was ik een tijdje mezelf niet, en dat vertelde ik ook aan de kinderen. Bloedserieus zeiden ze: “Als u mannen zat bent, waarom probeert u het dan niet eens met een vrouw?” Ik proestte het uit. Zó aandoenlijk en lief, vond ik dat.’

Door te fluisteren, of een grapje te maken breng je een stuiterende klas vaak sneller tot bedaren dan door te gaan schreeuwen. Lukt het niet? Geef jezelf de tijd. Zelfs bij de beste docenten, was het vroeger soms een puinhoop in de klas. Mijn oud-collega Karin is het beste voorbeeld. Met één priemende blik legt ze dertig leerlingen het zwijgen op. Maar toen ze in de jaren 70 begon met lesgegeven, braken haar leerlingen ‘de tent af’. Tussen de middag dronk ze zichzelf moed in. Met een kop koffie? ‘Welnee, met cola vieux. Drie, soms vier glazen. Pas daarna durfde ik het lokaal weer in.’

quote-meester-mark